Stel dat een onderzoek begint met 24 mensen per groep, maar dat de eindtabel 21 metingen in de ene groep en 23 in de andere bevat. Zoek dan uit waarom die eindmetingen ontbreken en welke mensen in de analyse zijn meegenomen. Niet alle trainingsafspraken uitvoeren is iets anders dan geen eindmeting hebben.
Volg de aantallen per groep
Pak het deelnemersschema en de methode van één trainingsonderzoek. Zoek hoeveel mensen aan iedere groep zijn toegewezen, hoeveel de bedoelde training kregen, hoeveel bij de eindmeting aanwezig waren en hoeveel in de analyse terechtkwamen.
In een zelfgekozen telvoorbeeld geeft het deelnemersschema de volgende aantallen.
| Gegeven | Groep A | Groep B |
|---|---|---|
| Aan de groep toegewezen | 24 | 24 |
| Eindmeting beschikbaar | 21 | 23 |
| Eindmeting ontbreekt | 3 | 1 |
| In de hoofdanalyse meegenomen | Opzoeken | Opzoeken |
Bij A ontbreken drie eindmetingen en bij B één. Dat vertelt nog niet automatisch hoeveel mensen de hoofdanalyse bevat: de onderzoekers kunnen een methode gebruiken die met ontbrekende gegevens omgaat. Lees welke methode werkelijk is toegepast.
Scheid aanwezigheid, meting en analyse
Iemand kan een training overslaan en toch een eindmeting laten uitvoeren. Een ander kan alle trainingen doen, maar niet verschijnen bij die laatste afspraak. Nog iemand kan een gemeten uitkomst hebben en om een beschreven reden uit een bepaalde analyse zijn gelaten.
CONSORT 2025 vraagt om verliezen en uitsluitingen per groep, met redenen. Een etiket als ‘afwijking van het programma’ vertelt op zichzelf niet welke gegevens ontbreken of waarom iemand buiten de analyse is gehouden.
Zoek ook om welke uitkomst het gaat. Van dezelfde persoon kan bijvoorbeeld een krachttest beschikbaar zijn terwijl een omvangsmeting ontbreekt. Neem het deelnemersaantal van de ene uitkomst daarom niet zonder controle over voor de andere.
Lees wat de analyse probeert te vergelijken
Een analyse volgens intention-to-treat richt zich op de oorspronkelijk toegewezen groepen. De vraag naar het effect van die toewijzing is iets anders dan de vraag wat er gebeurt wanneer iedereen de training precies volgens afspraak uitvoert.
Alleen mensen selecteren die het programma volledig volgden kan een andere groep opleveren. Het woord intention-to-treat bij een tabel neemt bovendien niet weg dat je moet controleren welke eindgegevens beschikbaar waren en hoe daarmee is gerekend.
Zoek redenen zonder een vaste procentgrens
Volgens de Cochrane-handleiding bestaat er geen algemeen ontbrekend percentage waaronder vertekening vanzelf uitgesloten is. De reden waarom gegevens ontbreken en de verschillen tussen groepen doen ertoe. Vul ontbrekende testuitslagen niet zelf met nul of het groepsgemiddelde in.
Bewaar naast de telling ook de onderzoeksvraag en de meetmethode met de leeslijst voor trainingsonderzoek. Controleer vervolgens welke uitkomst vooraf was gekozen. Gaat het om een samengevoegd resultaat, bekijk dan ook welke studies in de meta-analyse meetellen.